Wstęp
Niektórzy z Was wiedzą, że w firmie, w której pracuję, przez cztery lata byłem mężem zaufania.
My mężowie zaufania, zespół czterech osób, mieliśmy regularne spotkania z kierownikiem personalnym, z dyrekcją i byliśmy dostępni jako osoby kontaktowe dla wszystkich współpracowników.
Oczywiście często spotykaliśmy się z niezadowoleniem, bo zadowoleni rzadko przychodzili i wyrażali swoje zadowolenie. Ludzie wolą narzekać, niż mówić o tym, co jest dobre.
Ale to wszystko było w porządku, ten czas też był całkiem przydatny. Byliśmy w stanie umieścić problemy i przepchnąć niektóre z nich. Była jedna kwestia, o której często słyszeliśmy od niezadowolonych kolegów. To była kwestia przejrzystości. Często nie tyle, że ludzie nie zgadzali się z decyzjami podejmowanymi przez menedżerów, ale że chcieli zrozumieć dlaczego.
I właśnie nad tym tematem "przejrzystości" chciałbym się dziś z Wami zastanowić.
W naszej firmie z czasem powstały formaty, w których decyzje są regularnie komunikowane i wyjaśniane, i myślę, że jesteśmy na dobrej drodze. I nie mówię tego tylko na wypadek, gdyby jakiś kierownik z naszej firmy usłyszał lub przeczytał to kazanie ;-)
Niektórzy mogą uważać, że dążenie do przejrzystości jest nierozsądne. Szef płaci i ustala, a pracownicy muszą się pilnować.
Działa to tylko w sektorach, w których jest więcej osób poszukujących pracy niż pracowników.
Większość pracowników chce zrozumieć sens swojej pracy, dokąd ma ona zmierzać i chce myśleć zgodnie z nią. A to jest możliwe tylko wtedy, gdy strategia i cel własnego obszaru pracy są komunikowane i rozumiane. W jakiś sposób praca musi mieć sens, bo wtedy jest przyjemniejsza. A brak przejrzystości w decyzjach zarządu może dość szybko zabić zabawę.
A szczególnie zaangażowani ludzie, którzy chcą coś zmienić, potem odchodzą, co zwykle nie jest takie dobre dla firmy.
Przejrzystość w Biblii w ogóle
W żadnym niemieckim tłumaczeniu Biblii nie znalazłem słowa "przejrzystość". Często problemem jest to, że język szybko się rozwija i znaczenia nabierają nowe słowa, które nie zostały jeszcze uwzględnione w przekładach biblijnych.
Przeprowadziłem rozmowę na ten temat z ChatGPT. Być może słyszeliście o nim w mediach; to AI, sztuczna inteligencja, która została wytrenowana z dużą ilością danych i można z nią rozmawiać poprzez pisemny czat prawie jak z człowiekiem.
To fascynujące, czasami przerażające, ale możesz użyć go jako sparing partnera dla tematu, który w niektórych przypadkach może pokazać ci nowe punkty widzenia na ten temat. Nie używałbym go jako źródła prawdy.
Kiedyś poprosiłem go o słowa, które mają podobne znaczenie do przejrzystości i występują w Biblii.
Zdanie pochodziło od bota czatowego:
Istnieje jednak wiele wersetów biblijnych, które dotyczą podobnych pojęć, takich jak szczerość, uczciwość, prawość, otwartość i odpowiedzialność, które są ściśle związane z ideą przejrzystości.
Do pewnego stopnia pasuje. Zapytałem go również o przywództwo polityczne i przejrzystość, o której często mówi się w mediach, a także pojawiły się związane z tym terminy "rozliczalność" i "odpowiedzialność".
Chciałbym przyjrzeć się z Wami kilku z tych terminów.
Odpowiedzialność
Jest podobny, ale nie taki sam. Spójrzmy jeszcze raz na przykład "firmy". Nie ma się prawa żądać odpowiedzialności od decydentów (właścicieli, zarządu).
Ale jeśli jest to możliwe, to żądasz pewnej przejrzystości. Bo chcesz wiedzieć, jaka jest przyszłość firmy, czy masz tam przyszłość ekonomiczną, czy są podejmowane tematy, które pomogą Ci zawodowo.
W przeciwnym razie będzie się lub powinno rozważyć zmianę firmy.
Biblia mówi bardzo prosto w Księdze Przysłów (Prz 8:4; NEÜ):
Nikt nie pociągnie do odpowiedzialności króla, a w nowoczesnym ujęciu - dyktatora, władcy autorytarnego. Masz nadzieję, że może tak się stanie, ale w większości przypadków tak się nie dzieje. Nawet w krajach demokratycznych zdarza się czasem, że niektórym osobom zasługującym na odpowiedzialność jakoś uchodzi to na sucho. Kiedy myślę o tym, ilu wysokich rangą nazistów w młodej Republice Federalnej po cichu kontynuowało swoje kariery polityczne, to jest ich całkiem sporo.
Jak się widzi autorytarnego władcę doprowadzającego kraj do ściany, to można tylko emigrować.
Ale słowo "odpowiedzialność" używane jest w Biblii również w kontekście odpowiedzialności jednostki przed Bogiem. A przed Bogiem wszyscy muszą zdać sprawę ze swoich czynów, nawet dyktatorzy i królowie.
Jest to dość efektownie opisane w Liście do Hebrajczyków 4:13:
Przed Bogiem nic nie może być ukryte, jesteśmy przed Nim praktycznie w pełni transparentni.
Mateusza 12:35-37; NEÜ mówi nawet, że ludzie muszą zdać sprawę ze swoich słów:
To mogłoby niemal przerazić, ale przynajmniej ci, którzy należą do Jezusa Chrystusa, są już przez Niego rozgrzeszeni. Postrzegajmy takie wersety jako zachętę, a nie jako presję.
Termin "odpowiedzialność" występuje również w kontekście zdawania relacji z naszej nadziei przed innymi.
Nie chodzi tu tylko o dobrowolną przejrzystość, ale inni mają prawo otrzymać relację z naszej wiary. Przynajmniej tak rozumiem 1 Piotra 3:15; NEÜ:
Każdy musi to realizować osobiście na swój własny, autentyczny sposób, to jasne. Ale myślę, że to jest nasza odpowiedzialność.
I pasuje tu również termin "otwartość".
W 2 Kor 3,12; NEÜ jest to również szczególnie podkreślone:
Tak naprawdę mam jeszcze długą drogę do przebycia, bo nie zawsze z taką wielką otwartością pojawiam się w temacie mojej nadziei. Ale potraktujmy te wersety jako wyzwanie i zadajmy sobie pytanie: Czy dzielimy się w jakimś stopniu naszym życiem, aby inni mogli również zobaczyć, że mamy nadzieję i na co mamy nadzieję?
Jakie inne podobne słowa mamy na temat przejrzystości?
Szczerość, uczciwość, prawość
Ta trójka w jakiś sposób należy do siebie. Trudno rozdzielić te pojęcia. Słowo integralność pochodzi od łacińskiego "integer", co oznacza "nienaruszony", "nieuszkodzony", "cały", "kompletny" i tym podobne.
Ludzie, których kojarzysz z takimi cechami, wydają się godni zaufania.
Przeciwieństwa, takie jak "nieuczciwy", "nieszczery", jakoś też implikują pewne zakrycie, a więc i intransparentność.
Jakby te trzy słowa "szczerość", "uczciwość", "rzetelność" w konsekwencji jakoś pasowały do przejrzystości.
W 2 Krl 12 jest ciekawy epizod, w którym król o imieniu Joasz chce naprawić świątynię. W tym celu kapłan ustawiał przy wejściu do świątyni skrzynię, do której składano pieniądze, które przynoszono do świątyni. Gdy pudełko było pełne, napełniano worek i ważono go pod nadzorem. Następnie przekazywano je odpowiedzialnym mistrzom, którzy wykorzystywali je na opłacenie rzemieślników i zakup materiałów budowlanych, takich jak drewno i kamienie.
Jak dotąd, tak normalnie.
Ale potem przyszła 2 Krl 12:16; NET następujące zdanie:
Tutaj brak przejrzystości wydaje się być czymś pozytywnym. Istnieje jednak wyraźna różnica między odpowiedzialnością a przejrzystością. Odpowiedzialność obejmuje kontrolę i często musi być, bo pieniądze mogą być marnowane także przez niezamierzone błędy.
Ale ci mężczyźni byli przezroczyści, jak sądzę. Omawiali z księżmi, co i jak trzeba naprawić, jak to będzie wyglądało po zakończeniu i jaki jest cel poszczególnych prac.
Ideałem jest działanie w taki sposób, aby odpowiedzialność nie była problemem. Tak jest to opisane w 1 Piotra 2:12:
"Nienaganny" to oczywiście twardy standard. Inne tłumaczenia mówią o "prawym życiu", "wzorowym", "dobrej zmianie", co też nie brzmi prościej. Nie chodzi tu ani o perfekcjonizm, ani o udawanie, że świat jest idealny. Należy raczej być transparentnym i raz na jakiś czas przyznać się do swoich niepowodzeń. Na drugi dzień zostałem sflashowany na czerwonym świetle, bo byłem spóźniony i nie skoncentrowany. To było głupie, nie powinienem był próbować przejechać przez skrzyżowanie.
Życie bez skazy powinno być naszym celem, ale nie celem, który można osiągnąć w kilka tygodni, a raczej drogowskazem, ogólnym kierunkiem w życiu. A "nieskazitelny" nie oznacza robienia wszystkiego dobrze, ale upodobnienia się do Jezusa Chrystusa.
Przejrzystość w relacjach
Kwestia "przejrzystości" dotyczy również związków.
Czytam z Efezjan 4:23-25; NGÜ:
W innych przekładach zamiast "odłóż wszelki fałsz", mówi się bardziej rażąco: "odłóż kłamstwo", czyli "przestań kłamać". Wiele lat temu, kiedy jeszcze mieliśmy w korytarzu pudełka dla każdego członka kongregacji, ktoś kiedyś włożył do każdego pudełka kartkę z tym wersetem biblijnym w tłumaczeniu "Odłóżcie fałsz..." i niektórzy byli naprawdę wkurzeni, bo zobaczyli, że sami zostali nazwani kłamcami. Niektórzy mogą jeszcze pamiętać to zdarzenie.
Nie wolno widzieć tego wersetu zbyt płasko. Celem tej instrukcji jest przecież solidarność ze sobą.
I w ten sposób dochodzimy do tematu "przejrzystości". Czy pokazujemy sobie nawzajem, co u nas słychać i co nam leży na sercu?
Oczywiście nie trzeba robić się nago przed wszystkimi, ale powinniśmy móc usłyszeć od siebie nawzajem, co się dzieje, jakie kryzysy ktoś przeżywa, jakie zmartwienia, jakie zadania i dzięki temu możemy się za siebie modlić i stać przy sobie.
Naprawdę denerwuje mnie, kiedy chrześcijanie są przedstawiani w filmach jako osoby totalnie zakrywające swoje problemy. Wszystkie problemy są uśmiechnięte. Na pewno są tacy chrześcijanie, ale ja jeszcze nie spotkałem wielu.
Jeśli naprawdę chcemy pozbyć się fałszu, to musimy stać się autentyczni, a także trochę transparentni przed sobą, dzielić ze sobą nasze życie.
I ważny punkt tutaj jest: nic nie jest straszniejsze, jeśli myślisz, że jesteś jedyną osobą, która ma problemy, ponieważ wszyscy inni wydają się radzić sobie dobrze.
Pozostaje jedno pytanie:
Jak bardzo przejrzysty jest Bóg?
To nie jest jedyne pytanie, które pozostaje, ale jest ono interesujące.
Jest kilka przekazanych fragmentów, gdzie np. Jezus otwarcie mówił do swoich uczniów i zapowiadał swoje cierpienie, ukrzyżowanie i zmartwychwstanie. Odpowiedź Piotra na to była dość negatywna (Mk 8,32; NGÜ):
Czasami nie radzimy sobie z przejrzystością i nie chcemy usłyszeć prawdy.
A czasem w ogóle nie potrafimy tego zrozumieć. Jezus mówi o celibacie w Mt 19:1-12 i pojawia się zdanie (Mt 19:11, NL):
Uważam, że to stwierdzenie nie odnosi się tylko do tematu "celibatu". Często wyobrażamy sobie, że tak wiele wiemy, ale do zrozumienia tak wielu rzeczy potrzebujemy Bożej pomocy.
Ciekawym fragmentem na ten temat jest Jan 15:12-17; NL
Większość tu obecnych na pewno czytała już ten tekst, a to wezwanie do miłowania siebie nawzajem tak, jak Jezus nas umiłował, jest z pewnością wyzwaniem i nauką na całe życie. Ale jest to stwierdzenie, z którym zgodzi się każdy chrześcijanin.
Stwierdzenie w wersie 14 jest dla mnie trochę niezręczne:
Gdyby jakaś osoba mi to powiedziała, prawdopodobnie odpowiedziałbym mówiąc: "W takim razie nie chcę być twoim przyjacielem".
Nie odważyłbym się tego zrobić z Jezusem ;-) A jeśli spojrzeć na ten werset w kontekście, to chodzi o nakaz miłowania się nawzajem, a przyjacielem Jezusa można być tylko wtedy, gdy się kocha tych, których On też kocha. I wtedy to stwierdzenie znów nabiera sensu.
A potem jest wspaniały werset 15, w którym Jezus nazywa nas przyjaciółmi na tej podstawie, że słudzy (lub sługi, niewolnicy) nie są brani w zaufaniu, ale my jesteśmy. Tak więc nie tylko Abraham jest przyjacielem Boga, ale każdy kto należy do Jezusa Chrystusa. Jezus powiedział nam wszystko co usłyszał od swojego Ojca. I ta przejrzystość jest znakiem przyjaźni. Nie musi nas rozliczać, wręcz przeciwnie, jak słyszeliśmy wcześniej, ale wciąga nas w zaufanie. Myślę, że jest to też historia, w której musimy się uczyć przez całe życie, aby zrozumieć to, co Bóg powierzył nam przez Jezusa w Biblii.
Podsumowanie
Podsumowuję.
- Najpierw przyjrzeliśmy się ogólnie tematowi "przejrzystości" i temu, jakie słowa w Biblii odpowiadają w pewnym stopniu temu tematowi.
- "Odpowiedzialność" była słowem o podobnym znaczeniu. Różnica polega na tym, że odpowiedzialności można żądać lub nie (przez autorytarnych władców czy nawet właścicieli firm), natomiast przejrzystość jest czymś dobrowolnym, ale bardzo znaczącym.
- Wszyscy musimy w pewnym momencie zdać relację przed Bogiem, jesteśmy przed nim w pełni transparentni. Dzięki Jezusowi nie musimy się bać odpowiedzialności.
- Inni ludzie mają prawo domagać się rozliczenia z naszej nadziei. To jest ich prawo. A nasza nadzieja jest bardzo duża.
- Następnie przyjrzeliśmy się nieco słowom "szczerość", "uczciwość", "rzetelność". Kiedy żyjesz w ten sposób, nie musisz niczego ukrywać, więc żyjesz niejako transparentnie. Jesteśmy proszeni o nienaganne życie, ale to jest kierunek, a celem jest upodobnienie się do Jezusa.
- Następnie przyjrzeliśmy się przejrzystości w relacjach. W Liście do Efezjan 4:25 zostaliśmy poproszeni o odłożenie fałszu i w tym kontekście oznacza to dzielenie się naszym życiem, naszymi problemami i zadaniami, a nie udawanie.
- Na koniec przyjrzeliśmy się przejrzystości Boga. Jezus mówił czasem bardzo otwarcie, a uczniowie, a więc i my, nie zawsze się z tym godzili. Bóg nie jest odpowiedzialny przed nikim, ale przyjął nas w swoje zaufanie i nazwał swoimi przyjaciółmi.