VUCA: Witamy w (nowym?) świecie

Wprowadzenie

Kilka tygodni temu poznałem nowy akronim.

Zmusiło mnie to do zastanowienia się, jaka jest różnica między akronimem a skrótem?

Czy wiesz? Musiałem to sprawdzić. Akronim to nowe słowo utworzone ze skrótu, podczas gdy skrót to lista liter. Na przykład USA jest skrótem, ale NASA jest akronimem, ponieważ wymawia się go jak nowe słowo. W rzeczywistości NASA oznacza "National Aeronautics and Space Administration", ale nie wymawiaj tego "N", "A", "S", "A", ale NASA.

Bezużyteczna ciekawostka na początek, ale nieważne.

Akronim, o którym dziś porozmawiamy, nazywa się "VUCA".

Czy ktoś go zna?

Ja znałem go dopiero jakieś dwa tygodnie temu. Myślę, że po raz pierwszy usłyszałem go w podcaście o zakładaniu kościołów, ale nie jestem pewien.

"VUCA" to skrót od "Volatility" (zmienność), "Uncertainty" (niepewność), "Complexity" (złożoność) i "Ambiguity" (niejednoznaczność), oczywiście w języku angielskim, i opisuje wysoką dynamikę i szybkość zmian w dzisiejszych czasach.

Zmienność: Szybkość i zakres, w jakim rzeczy się zmieniają, są wysokie.
Niepewność: Istnieje wysoki stopień niepewności co do przyszłych wydarzeń i rozwoju sytuacji.
Złożoność: Świat staje się coraz bardziej złożony i wzajemnie powiązany.
Niejednoznaczność: Informacje mogą być niejednoznaczne i często istnieją różne interpretacje i perspektywy.

Myślę, że te stwierdzenia dość dobrze opisują dzisiejszy świat i w tym również leżą wyzwania dla nas jako chrześcijan i dla naszego zboru oraz oczywiście dla nowego przywództwa.

Do nowego kraju...

Niemniej jednak myślę, że możemy znaleźć przykład VUCA również w Biblii, przynajmniej częściowo. Czytam z Księgi Rodzaju 12:1-5; NL

1 Wtedy Pan rozkazał Abramowi: "Opuść swoją ojczyznę, swoich krewnych i rodzinę swojego ojca i idź do ziemi, którą ci wskażę. 2 Powstanie z ciebie wielki naród. Będę ci błogosławił i będziesz znany na całym świecie. Uczynię cię błogosławieństwem dla innych. 3 Każdemu, kto ci błogosławi, Ja też będę błogosławił. A kto cię przeklnie, tego i Ja przeklnę. Wszystkie narody ziemi będą przez ciebie błogosławione". 4 Abram wyruszył tak, jak mu nakazał Pan. Lot poszedł z nim. Abram miał 75 lat, gdy opuścił Haran. 5 W drodze do Kanaanu zabrał swoją żonę Saraj, swojego bratanka Lota i wszystko, co posiadali, wraz z żywym inwentarzem oraz niewolnikami płci męskiej i żeńskiej, których nabyli w Haranie. W końcu dotarli do Kanaanu.

Miało to miejsce nieco ponad 4000 lat temu, a niewolnictwo było niestety nadal powszechne w tamtych czasach. Abram również był dzieckiem swoich czasów, ale przynajmniej dobrze traktował swoich niewolników, nawet jeśli w żaden sposób nie usprawiedliwia to niewolnictwa.

Ale te czasy w dużej mierze już minęły, zwłaszcza dzięki zaangażowaniu chrześcijan, a dla dzisiejszego kazania temat jest nieistotny.

Zaczyna się od niepewności Abrama. Prawdopodobnie był sprawniejszy niż dzisiejszy przeciętny 75-latek, ponieważ Biblia mówi, że w tamtych czasach ludzie starzeli się jeszcze bardziej niż dzisiaj, ale to wciąż dużo, by zostawić wszystko za sobą w tym wieku.

"Zostaw swój dom, swoich krewnych i dalszą rodzinę i idź pierwszy. Wtedy wskażę ci drogę".

Nie ma nic bardziej niepewnego niż to.

W końcu często nie wiemy, dokąd to wszystko prowadzi. Co przyniesie przyszłość? Co przyniesie szybkie tempo rozwoju technologicznego? Co przyniesie zmiana klimatu? Jak zmiany społeczne wpłyną na nas jako kongregację?

Około 20 lat temu byłem na podstawowym kursie teologii z metodystami, a metodyści cenili liturgię i tradycję znacznie wyżej niż my. Jeden z nich powiedział, że ludzie z innych miejsc uważają, że to wspaniałe, że procedury i symbole są takie same we wszystkich zborach metodystycznych. Od razu można się odnaleźć.

Tak jest również w innych zborach: Najważniejsze jest to, że wszystko pozostaje takie, jakie jest, tak pięknie znajome. Te same pieśni, co sto lat temu itd. W takich zborach piosenka taka jak "Thank you for this good morning" jest uważana za nowoczesną, która ma już ponad 60 lat.

Ale czy to działa również w świecie VUCA?

Z Bogiem

Abram był w drodze w nieznane (Rdz 12:6-9; NL):

6 Przeszli przez Kanaan i przybyli do dębu More w pobliżu Szechem. W tym czasie obszar ten był zamieszkany przez Kananejczyków. 7 Wtedy Pan ukazał się Abramowi i powiedział: "Dam tę ziemię twojemu potomkowi!". Abram zbudował więc tam ołtarz Panu, który mu się ukazał. 8 Następnie Abram udał się w góry na wschód od Betel i rozbił swoje namioty między Betel na zachodzie a Ai na wschodzie. Tam zbudował ołtarz i oddał cześć Panu. 9 Następnie udał się na południe w kilku etapach.

Co ciekawe, hebrajskie słowo oznaczające "czcić" może również oznaczać "wołać", więc inne tłumaczenie (NEÜ) pisze tutaj:

Tam też zbudował Jahwe ołtarz i w ten sposób rozsławił imię Jahwe.

Nie wie, gdzie i dlaczego, ale trzyma się Boga, a nawet świadczy o Nim przed Kananejczykami.

Głód

Co dzieje się później? (Rodzaju 12:10; NL)

W tym czasie w kraju wybuchł głód. Abram udał się do Egiptu, ponieważ panował tam wielki głód.

To obraz zmienności. OK, nie możemy powiedzieć z tekstu, jak szybko to się stało, ale sytuacja pogorszyła się tak bardzo, że Abram rozbił namioty i przeniósł się do Egiptu z całą swoją rodziną. Nie sposób dziś ocenić, czy była to słuszna decyzja. Skala głodu była prawdopodobnie poza jego kontrolą, najwyraźniej nie mógł już dłużej radzić sobie z sytuacją na miejscu, więc przeniósł się do bogatego Egiptu, gdzie zawsze jest jedzenie.

Ale tak jest również w naszym przypadku. Jaka jest skala tego wszystkiego? Czy w przyszłości będzie wystarczająco dużo pieniędzy? Wszystko staje się coraz droższe. A wojna! Czy przyjdzie do nas pewnego dnia? Skala zmian może przerażać. Inni boją się imigracji. Jeszcze inni chcieliby cofnąć czas do lat 90. Wtedy wszystko było prostsze, przynajmniej w naszej pamięci.

Co więcej, zmiany te wydają się zachodzić w zawrotnym tempie.

Radzenie sobie z niebezpieczeństwem

Abram dostrzega niebezpieczeństwo i podejmuje decyzję:

11 Gdy zbliżali się do granicy Egiptu, Abram powiedział do swojej żony Saraj: "Jesteś bardzo piękną kobietą. 12 Gdy Egipcjanie cię zobaczą, powiedzą: "To jest jego żona". Wtedy ty pozostaniesz przy życiu, ale mnie zabiją. 13 Dlaczego nie udajesz mojej siostry, aby Egipcjanie traktowali mnie dobrze i pozwolili mi żyć, ponieważ zależy im na tobie?".

Osobiście nie brzmi to dla mnie dobrze. Szczerze mówiąc, jest to również trochę tchórzliwe i nie sądzę, żeby przemyślał to do końca.

Ale nigdy wcześniej nie był w takiej sytuacji i jest to bardzo skomplikowana sytuacja.

Potrzebuje jedzenia, dla swoich ludzi i dla siebie. Ale boi się. Egipcjanie byli najwyraźniej w sytuacji, w której mogli robić, co chcieli. Nie wiemy, czy jego strach był uzasadniony, czy też były to tylko uprzedzenia wobec Egipcjan. Według Biblii Abram nigdy wcześniej nie był w Egipcie, a teraz musi radzić sobie z obcą mu kulturą i jak powinien się zachować?

Kiedy sprawy stają się skomplikowane, uprzedzenia oczywiście pomagają, ponieważ prowadzą do prostych rozwiązań.

Tak jest często w naszym przypadku. Kiedy sprawy stają się zbyt skomplikowane, szukamy prostych wyjaśnień.

Dokąd zmierzamy?

14 Kiedy przybyli do Egiptu, o urodzie Saraj mówiono w mieście. 15 Ministrowie faraona również ją widzieli i chwalili jej piękno przed nim. 16 Dał Abramowi wiele darów z jej powodu - owce, krowy, osły, wielbłądy, niewolników i niewolnice. 17 Ale Pan ukarał faraona i cały jego pałac poważną chorobą z powodu Saraj, żony Abrama.

Tak, ponad cztery tysiące lat temu równość nie była tak odległa. Ale z jego perspektywy, która oczywiście jest nieco zaburzona przez dzisiejsze standardy, faraon zachował się sprawiedliwie. Daje Abramowi wiele cennych prezentów dla jego rzekomej siostry.

Sytuacja jest teraz naprawdę skomplikowana, ale pomimo tej absurdalnej decyzji w przytłaczającej sytuacji, Bóg interweniuje. I tam Bóg jest taki sam wtedy jak i teraz.

18 Faraon posłał po Abrama i mocno go skarcił: "Co mi uczyniłeś? Dlaczego nie powiedziałeś mi, że ona jest twoją żoną? 19 Dlaczego powiedziałeś, że jest twoją siostrą, tak że wziąłem ją za żonę? Oto twoja żona! Weź ją i wyjdź!" 20 I kazał Abramowi i jego żonie oraz całemu ich dobytkowi wyprowadzić się z kraju przez niektórych ze swoich żołnierzy.

Interesujące jest to, że nigdzie nie jest powiedziane, że musiał zwrócić dary, a w następnym rozdziale opisano, że Abram był bardzo bogaty.

Nie jestem też pewien, czy pierwotny strach Abrama był uzasadniony. Czy faraon naprawdę kazałby go zamordować, gdyby nie skłamał? Dla mnie ten faraon nie wydaje się taki, ale oczywiście nie wiadomo.

Bóg nie porzucił Abrama, choć jego decyzja była z pewnością wątpliwa.

W Ewangelii Jana 16:33; NL Jezus Chrystus mówi:

To wszystko wam powiedziałem, abyście we Mnie pokój mieli. Tu na ziemi doświadczycie wielu trudnych rzeczy. Ale miejcie odwagę, bo Ja zwyciężyłem świat.

W innych tłumaczeniach jest napisane "boisz się", "będziesz uciskany", "będą wywierać na ciebie presję" itp. Ale Jezus zwyciężył świat.

I podobnie jak w przypadku Abrama, jest to prawdą nie tylko wtedy, gdy robisz wszystko dobrze, ale także wtedy, gdy podejmujesz nieoptymalne lub nawet błędne decyzje pod presją. W Jezusie Chrystusie możemy mieć pokój.

Oddzielenie

W następnym rozdziale Abram ma problem z luksusem. On i jego siostrzeniec mają tak wiele zwierząt hodowlanych, że nie mogą dłużej przebywać razem. Po prostu nie było wystarczająco dużo miejsca dla ich stad. Biblia Elberfeldera pięknie to tłumaczy (Rdz 13:6; ELB):

A ziemia nie mogła znieść, aby zamieszkali razem; bo ich dobytek był wielki, i nie mogli mieszkać razem.

Chciałbym czasem mieć taki problem ;-)

Ale to prowadzi do rozłąki z bratankiem, która z pewnością nie była taka wielka. Abram jest jednak bardzo spokojny, więc pozostawia decyzję Lotowi. Uważam to za bardzo przyzwoite.

Proces podejmowania decyzji przez Lota jest interesujący (Rdz 13:10-13; NL):

10 Lot spojrzał na żyzną równinę doliny Jordanu, która rozciągała się w kierunku Zoar. Zanim bowiem Pan zniszczył Sodomę i Gomorę, cały ten obszar był dobrze nawodniony, jak ogród Pana lub Egipt. 11 Dlatego Lot wybrał dolinę Jordanu. Oddzielili się od siebie i Lot poszedł na wschód. 12 Podczas gdy Abram pozostał w ziemi Kanaan, Lot osiedlił się w okolicy miast równiny Jordanu i przeniósł się ze swoimi namiotami aż w okolice Sodomy. 13 Ale mieszkańcy Sodomy byli bardzo niegodziwi i ciężko zgrzeszyli przed Panem.

W tym miejscu pojawia się wspomniana powyżej dwuznaczność dotycząca ziemi wybranej przez Lota. "Jak ogród Pana", to dopiero atrybut. Można zrozumieć, dlaczego Lot wybiera tę ziemię.

Ma wybór i musi zdecydować nie tylko za siebie, ale za całą swoją rodzinę. A "jak ogród Pana" jest z pewnością bardzo kuszące.

Z drugiej strony, mieszkańcy Sodomy byli bardzo niegodziwi i ciężko zgrzeszyli przeciwko Bogu. Czy powinien był zachować dystans? Z drugiej strony, nie musi mieszkać w mieście, może nadal mieszkać w namiotach.

Wiemy, że Lot przeniósł się do Sodomy i miał tam dom. Wspomina o tym mimochodem Księga Rodzaju 14, kiedy opisana jest wojna między różnymi królami w okolicy (Rdz 14:11,12; NL):

11 Zwycięzcy splądrowali bogactwa i zapasy żywności Sodomy i Gomory, a następnie wyruszyli do domu. 12 Pojmali także Lota - bratanka Abrama, który mieszkał w Sodomie - i zabrali cały jego dobytek.

Podejrzewam, że Lot zamienił swoje stada na pieniądze i w ten sposób zapewnił sobie dobre życie z ładnym domem w mieście, ponieważ tylko w ten sposób mogę wyjaśnić, że obcy żołnierze zdobyli cały jego dobytek.

Obcy żołnierze raczej nie zabraliby całego żywego inwentarza. Przyznaję, że to trochę kombinacji i spekulacji, ale wydaje mi się to bardzo prawdopodobne.

Zastanawiam się, do jakiego stopnia wybór ziemi, która była jak ogród Pana, ma sens.

Wiemy oczywiście, że później w Księdze Rodzaju 19 Sodoma została zniszczona. Lot ocalał wraz z żoną i córkami, choć żona Lota nie przeżyła ucieczki. Cały jego dobytek również przepadł, co, nawiasem mówiąc, przemawia za tym, że nie miał już ogromnych stad na ziemi poza miastem.

Z perspektywy czasu, jako czytelnik Biblii, łatwo jest negatywnie ocenić decyzję Lota dotyczącą doliny Jordanu w Sodomie i Gomorze. Z perspektywy czasu, nawiasem mówiąc, zawsze łatwo jest oceniać decyzje.

Miał dużo bydła, duże gospodarstwo domowe, a ziemia była jak ogród Pana. To była dla niego ważna informacja. To, czy ludzie w Sodomie byli źli, najwyraźniej go nie interesowało. Później prawdopodobnie dowiedział się, że wolałby mieszkać w mieście, co czyni pierwszą informację nieistotną, a druga informacja, której początkowo najwyraźniej nie traktował poważnie, bardzo utrudniła mu życie.

Trudno mi też przypisać tutaj Lotowi jakieś złe pobudki. Czasami ma się tendencję do przypisywania takich złych motywów komuś, kogo życie w jakiś sposób zawodzi. "Od samego początku miał całkowicie błędne nastawienie".

Ale kiedy jesteś w samym środku, musisz podejmować decyzje, które z perspektywy czasu mogą okazać się niekorzystne.

Ścieżka

W Ewangelii Jana 14:2-6; NL Jezus Chrystus używa obrazu Drogi:

2 W domu Ojca mego jest mieszkań wiele, a Ja idę naprzód, aby wam przygotować miejsce. Gdyby tak nie było, czy powiedziałbym wam o tym? 3 A gdy wszystko będzie gotowe, przyjdę i zabiorę was, abyście zawsze byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem. 4 Wiecie, dokąd idę i jak się tam dostać ". 5 "Nie, Panie, nie wiemy", powiedział Tomasz. "Nie mamy pojęcia, dokąd idziesz; jak możemy znać drogę?" 6 Jezus powiedział mu: "Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przeze mnie.

Musimy wiedzieć, dokąd zasadniczo zmierzamy, to jest ten pogląd na wieczność, którego nigdy nie możemy stracić.

Termin "ścieżka" ma podobne podwójne znaczenie w języku greckim, jak w języku niemieckim, a mianowicie, z jednej strony, pyszna ścieżka do chodzenia i podróżowania, a z drugiej strony ścieżka w sensie przenośnym, po której podróżuje się na przykład swoim życiem.

Wiara chrześcijańska jest często określana jako "droga" w Dziejach Apostolskich (np. Dz 9:2). Jesteśmy przez i z Jezusem Chrystusem na właściwej, wiecznej drodze do domu Jego Ojca. Jesteśmy także w drodze z Nim tutaj, na ziemi, w świecie niepewnych, szybko zmieniających się i skomplikowanych okoliczności.

Mamy Biblię, która nam w tym pomaga i nas prowadzi (Psalm 119, 105; NL):

Twoje słowo jest lampą dla moich stóp i światłem na mojej ścieżce.

Podsumowanie

Podsumowanie:

Zmienność: Abram został zaskoczony klęską głodu na tak wielką skalę, że nie widział innego wyjścia, jak tylko zostawić wszystko za sobą. My również doświadczamy kryzysów i zmian na skalę, która często nas przytłacza: Zmiana klimatu, wojna, inflacja, szybkie tempo rozwoju technologicznego, a nawet więcej
Niepewność: Abram musiał opuścić swój znajomy świat i ruszyć w nieznane. My również nie wiemy, co nadejdzie, ale tak jak Abram czcił i wołał do Boga w nowych miejscach, możemy zrobić to samo.
Złożoność: Abram bał się i podjął wątpliwą decyzję w złożonej sytuacji w społeczeństwie, które było mu obce. Mimo to Bóg stanął po jego stronie i wybawił go z tej sytuacji. Bóg jest dziś taki sam jak wtedy i możemy Mu zaufać, gdy musimy podejmować decyzje.
Niejednoznaczność: Dla Lota istniały różne informacje i perspektywy dotyczące ziemi w Sodomie, a on źle zinterpretował te informacje dla siebie i podjął złą decyzję. Można to jednak ocenić dopiero z perspektywy czasu. Bóg i tak go ocalił.
Jesteśmy w drodze: z Jezusem w drodze do mieszkań, które Bóg dla nas przygotowuje, a także tutaj na ziemi, nawet jeśli nie zawsze widzimy, dokąd zmierzamy. Ale z Biblią jako lampą dla naszych następnych kroków, to może zadziałać.